ĐBQH, Viện trưởng VKSND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Bá Thuyền (Ảnh: Lâm Viên)

Phân công phát biểu 

Thưa ông, với kinh nghiệm nghề nghiệp, lại là ủy viên Ủy ban Pháp luật, ông đã tham gia đóng góp ý kiến cho bao nhiêu bộ luật?

Trong thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới, có nhiều luật chúng ta ban hành trước đây không còn phù hợp với thông lệ quốc tế, cần phải sửa đổi. Ủy ban Pháp luật có nhiệm vụ thẩm tra một số dự án luật trước khi trình ra Quốc hội.

Tôi đã đóng góp nhiều ý kiến cho việc sửa đổi một số điều Bộ luật Hình sự, Luật Thi hành án dân sự, Luật Bồi thường nhà nước...

Hình như ông không thường xuyên phát biểu tại nghị trường?

Thực tế số đại biểu rất đông - 491 người, trong các đoàn đều có phân công phát biểu, ai am tường lĩnh vực nào thì được giao phát biểu về lĩnh vực đó.

Nhưng theo luật thì đại biểu QH đều có quyền phát biểu chính kiến của mình?

Đúng là thế, nhưng muốn phát biểu phải đăng ký trước, mỗi người chỉ có 7 phút thôi. Có lúc đăng ký rồi nhưng không còn thời gian, có lúc định phát biểu thì những người phát biểu trước đã nói trùng ý.

Thật ra khi họp tổ, các đại biểu phát biểu thoải mái hơn, sâu hơn về các lĩnh vực cần tranh luận cho sáng tỏ.

"Mèo tha mỡ thì đòi, cọp ăn heo thì không"

Ông là ĐB nói khá mạnh về chống tham nhũng?

Tôi đã từng phát biểu rằng báo cáo về chống tham nhũng mà Chính phủ đọc trước Quốc hội chưa phản ánh đúng thực trạng về tình hình tham nhũng.

Tôi đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ thực trạng tham nhũng ở nước ta ở mức độ nào: ít nghiêm trọng - nghiêm trọng - rất nghiêm trọng hay đặc biệt nghiêm trọng, để từ đó có giải pháp xử lý vấn đề tham nhũng có hiệu quả hơn.

Tôi đã ví von khi con mèo ăn miếng mỡ thì chúng ta bắt được, nhưng khi cọp ăn cả con heo thì lại chưa bắt được bao nhiêu.

Ông suy nghĩ thế nào về vấn đề chống tham nhũng ở Lâm Đồng?

Ở Lâm Đồng, tuy các ngành nội chính đã phối hợp phát hiện, xử lý nhiều vụ án tham nhũng nhưng cũng chưa phản ánh đúng thực trạng tình hình tham nhũng tại địa phương.  

Lương tâm đại biểu

4 năm làm ĐBQH ông đã giúp gì cho cử tri Lâm Đồng?

Với tư cách ĐBQH, tôi đã tiếp nhận rất nhiều đơn thư của cử tri, đa số  khiếu nại về án dân sự. Với chức năng là Viện trưởng VKSND tỉnh, tôi đã tích cực nghiên cứu và đề nghị VKSND Tối cao kháng nghị.

Cụ thể, trong hơn 3 năm qua, Lâm Đồng có tới 44 vụ án dân sự hủy án vì xét xử sai.

"Tôi đã ví von khi con mèo ăn miếng mỡ thì chúng ta bắt được, nhưng khi cọp ăn cả con heo thì lại chưa bắt được bao nhiêu." (Ảnh: Lâm Viên)

Theo ông, nguyên nhân nào dẫn tới án dân sự bị kháng cáo, kháng nghị nhiều?

Theo tôi, nguyên nhân chính là chúng ta đã bỏ chức năng của VKS tham gia xét xử trong các vụ án dân sự. Chỉ còn Tòa án xét xử, nên có sự chủ quan dễ dẫn đến oan sai.

Tôi nghĩ cần có đại diện VKS tham gia các phiên tòa dân sự để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người dân.

Kháng nghị nhiều vụ án dân sự, ông có bị "kêu ca"?

Tất nhiên là có. Có người cho rằng VKS thế này, thế nọ. Một số người nói tại sao VKS lại can thiệp vào vụ án.

Nhưng thú thực khi nghĩ đến lương tâm của một đại biểu Quốc hội được dân bầu, tôi phải có ý kiến để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân.

Cần lập Tòa Hiến pháp

Ông có thấy hài lòng sau hơn 3 năm làm ĐBQH?

Tôi cảm thấy vui và hạnh phúc khi một số ý kiến phát biểu của mình được Quốc hội ghi nhận và đã sửa trong một số bộ luật. Nhưng có những điều vẫn chưa nói và chưa làm được, chẳng hạn cơ chế bảo vệ Hiến pháp. Các nước có Hội đồng bảo hiến, có Tòa Hiến pháp, Việt Nam lại chưa có cơ chế này.

Ủy ban Pháp luật Quốc hội đang nghiên cứu, tổ chức hội thảo về vấn đề này để đề nghị Quốc hội sớm có cơ chế thành lập Tòa án bảo hiến cho phù hợp tình hình thực tế tại Việt Nam.

"Đề nghị Quốc hội sớm có cơ chế thành lập Tòa án bảo hiến cho phù hợp tình hình thực tế tại Việt Nam" (Ảnh: Lâm Viên)

Tôi cũng đã từng phát biểu trước Quốc hội, thực tế  nhiều bộ luật chúng ta bàn hành đang có mâu thuẫn, cụ thể về Luật Đất đai có những điều cần phải chỉnh sửa cho phù hợp với thực tiễn cuộc sống, tránh xung đột giữa luật và các qui định khác.

Hệ thống luật của chúng ta khung - ống hơi nhiều. Luật được ban hành có hiệu lực rồi nhưng vẫn chưa áp dụng được vì còn phải chờ nghị định, có nghị định rồi lại phải chờ thông tư hướng dẫn. Tôi mong muốn khi luật ban hành có hiệu lực là thực hiện được ngay, đáp ứng nhu cầu cuộc sống.

Tôi còn mong Quốc hội mở rộng quyền dân chủ cho người dân, tôi ví dụ hiện tại luật chỉ mới cho phép người dân khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của công chức, viên chức nhà nước chứ chưa cho dân khởi kiện những văn bản qui phạm pháp luật của Nhà nước.

Trước đây VKSND có quyền kháng nghị để hủy bỏ những văn bản quy phạm pháp luật, sau này giao cho bên tư pháp, nhưng tư pháp là cơ quan hành pháp ở địa phương, giúp việc cho UBND tỉnh, huyện nên cũng khó khăn trong việc đề nghị hủy bỏ các văn bản quy phạm pháp luật trái luật.

Là đại biểu kiêm nhiệm, ông phân chia thời gian thế nào để có thể chu toàn hai nhiệm vụ cùng lúc?

Theo tôi, ĐBQH cần tiến tới chuyên trách, nếu kiêm nhiệm sẽ rất khó hoàn thành cả 2 nhiệm vụ. Ở Hoa Kỳ, nghị sĩ đều có văn phòng làm việc riêng, có tới mười mấy thư ký giúp việc. Còn ở ta, mỗi tỉnh chỉ có một văn phòng, nay lại nhập luôn vào văn phòng hội đồng nhân dân, theo tôi và nhiều ĐBQH khác là không hợp lý.